دامپينگ ميگوي چيني در بازار ايران

دنبال ورود محوله 15 تني ميگو به ايران بر آن شديم تا گفتگويي با دكتر عيسي گلشاهي مدير كل دفتر بهبود كيفيت، فرآوري و توسعن بازار آبزيان سازمان شيلات ايران ترتيب دهيم كه مشروح آن به شرح ذيل



آيا سازمان شيلات ايران از صدور مجوز براي واردات ميگو اطلاع دارد؟
واردات در كشور روند واحدي دارد به جز يكسري كالاها كه به دلايل خاص فني دولت محدوديتهايي را براي آن در نظر گرفته است در ارتباط با ساير كالاها، وارد كننده اقدام به ثبت سفارش در وزارت بازرگاني كرده و سپس ساير مراحل قانوني را طي مي كند. بسته به نوع كالا و مخاطرات حاصل از آن ارگانهاي ذيربط مثل سازمان حفظ نباتات، سازمان دامپزشكي و يا ساير دستگاهها با در نظر گرفتن موارد فني گواهي هاي لازم را صادر خواهند كرد. بنابراين براي ورود كالاهاي شيلات و بسياري از كالاهاي بخش كشاورزي نياز به اخذ مجوز از سازمان شيلات نيست و به طور كلي اين سازمان در جريان ورود محموله به كشور نبوده است.
ايران در حال پيوستن به سازمان تجارت جهاني است و در حال حاضر عضو ناظر اين سازمان است از اين رو طبق قوانين WTO، فقط ممانعتهاي فني و بهداشتي مي تواند از ورود كالا به كشورهاي مختلف جلوگيري كند. تخلفاتي مثل دامپينگ نيز مصداق شكايتهايي است كه يك كشور به سازمان تجارت جهاني اعلام مي كند. به دليل عدم عضويت ايران در سازمان تجارت جهاني امكان تنظيم شكايت وجود ندارد. تعرفه هاي تنظيم شده براي ورود كالا به كشور بر اساس سياستهاي موجود در ارتباط با ورود كالا تنظيم مي شود. برخي كالاها در كشور توليد نمي شود و تعرفه هاي كمتري براي سهولت ورود آنها در نظر گرفته مي شود و در برخي موارد براي حمايت از توليد داخل رقم تعرفه افزايش مي يابد تا از واردات جلوگيري شود. در بحث آبزيان رقم تعرفه به نحوي تعيين مي شود كه واردات به سهولت انجام نشود زيرا توليد داخلي نياز كشور را تامين مي كند. ميزان تعرفه تعيين شده براي ميگو 40-30 درصد است و چند ماه گذشته حاشيه سود مطمئني براي وارد كنندگان ايجاد نمي كرد.
بحران اقتصادي جهان باعث كاهش گرايش مردم از مصرف كالاهاي لوكس و حركت به سمت كالاهاي جانشين شد به نحوي كه ميگو به عنوان يك كالاي لوكس با قيمت 25-5 دلار در بازار خرده فروشي دنيا جاي خود را به گوشت مرغ، گوشت قرمز و يا آبزيان ارزانتر داد. اين رفتار مصرف كنندگان باعث انباشت ميگو در سردخانه ها و انبارها شد. از سوي ديگر در ميگو مشكلي به عنوان باقيمانده سموم، آفت كشها و باقيمانده هاي دارويي وجود دارد كه به خصوص در انواع پرورشي مصداق عيني تري مي يابد. اتحاديه اروپا استانداردهاي سختگيرانه اي در اين زمينه دارد و اين امر باعث انباشت بيشتر ميگو در سردخانه ها و ايجاد ميگوي سرگردان در بازار جهاني شد. كاهش قيمت ميگو در بازارهاي جهاني به حدي بود كه بسياري از كشورها به دنبال يافتن بازارهاي جايگزين بودند، در ايران نيز تقاضاي خوبي براي ميگو وجود داشت به نحوي كه به دست اندركاران عرصه توليد اين نويد را مي داد كه سايتهايي كه احداث شده ولي بهره برداري نشده اند را به مرحله توليد برسانند. مجموعه اين عوامل باعث شد تفكر ورود ميگو به كشور در ذهن عده اي شكل گيرد.

حجم محموله وارداتي چقدر بوده است؟
حجم اين محموله 15 تن است اما اين رقم در مقابل كل توليد داخل كه رقمي حدود 10 هزار تن است، خيلي بالا نيست. ورود اين محموله زنگ خطري براي توليد كشور است.

سرانه مصرف و ميزان توليد در كشور به چه ميزان است؟
سرانه مصرف كل آبزيان 35/7 كيلو گرم است. براي ميگو سرانه خاصي محاسبه نشده است. تمام توليد كشور يا صادر مي شود و يا به مصرف داخل مي رسد. به طور معمول 40-30 درصد ميگوي دريايي و 95-90 درصد ميگوي پرورشي صادر مي شود اما سال گذشته اين رويه به هم خورده است و انتظار داريم مصرف داخلي ميگوي پروشي از 5 درصد به 20 تا 25 درصد افزايش يابد.
بر اساس آخرين آمار سال 86، 7 هزار و 450 تن ميگوي دريايي صيد شده است. ميزان توليد ميگوي پرورشي نيز 2 هزار و 508 تن بوده است. در سال 87 ميزان توليد ميگوي پرورشي 4 هزار و 300 تن بوده است. در سال 87 ميزان كل توليد ميگوي كشور پس از جمع بندي احتمالا به رقم 12-11 هزار تن خواهد رسد.

اقدامات انجام شده براي جلوگيري از واردات ميگو به كشور چه بوده است؟
در ده ساله گذشته تعرفه به نحوي بوده كه ورود ميگو به كشور مقرون به صرفه نبوده است. در يكي دو ماه اخير نيز قيمتها به نحوي نيست كه افراد به راحتي و با حاشيه سود بالا اقدام به واردات ميگو كنند. اما حجم ميگوي سرگردان باعث مي شود كشور چين كه پيشينه طولاني در ارتباط با دامپينگ دارد با پايين آوردن قيمتها اقدام به ورود ميگو به كشورهايي مثل ايران كند. متاسفانه ايران روند پيوستن به سازمان تجارت جهاني را طي نكرده است از اين رو نمي توانيم به WTO شكايت كرده و با اين روند مقابله كنيم. در حال حاضر فقط با ابزار قانوني و تعرفه اي مي توان جلوي واردات ميگو به كشور را گرفت.
اگر چين بخواهد از شرايط دامپينگ استفاده كند حتي با تعرفه 60 درصد هم نمي توان جلوي اين اقدام را گرفت زيرا با صدور كالا به ساير كشورها به توليد كشور متبوعش كمك كرده است.ايران مي تواند از شرايط عدم عضويت در سازمان تجارت جهاني استفاده كرده و ورود ميگو به كشور را ممنوع كرده و يا منوط به اخذ مجوز از وزارت جهاد كشاورزي كند. از سوي ديگر با افزايش رقم تعرفه و وضع مقررات و دستورالعمل هاي ضد دامپينگي با وضعيت موجود مقابله كند. براي اصلاح قوانين و استانداردها نيز مي توان از قوانين كشورهاي پيشرو استفاده كرد كه ممكن است تبعاتي براي كشور در بر داشته باشد.

چرا ايران به عنوان بازار جايگزين مطرح شده است؟
بازار ايران در مورد ميگو در سال گذشته گسترش يافته است. صادر كنندگان يا توليد كنندگان ساير كشورها به طور قطع با بررسي وضعيت بازار ميگوي ايران به اين موضوع پي برده و به سراغ اين بازار آمده اند. به عنوان مثال بازرگانان چيني هر سال در بازارهاي پارچه ايران را بررسي كرده و بر اساس سليقه مصرف كننده ايراني پارچه با اسامي آشنا به بازار ايران وارد مي كنند. صادرات انواع چادرهاي مشكي به بازار ايران نتيجه اين مطالعه است. سفارتخانه هاي كشورهاي مختلف نيز به طور فعال بازار ايران را بررسي مي كنند.

وضعيت بازار ميگوي ايران را چگونه پيش بيني مي كنيد؟
در چند ماه آينده به دليل افزايش سفرهاي توريستي بازار جهاني ميگو وضعيت بهتري خواهد داشت. كشورهاي مصرف كننده ميگو تلاش مي كنند حجم ميگوي سرگردان را كاهش دهند. از سوي ديگر سازمان شيلات ايران پيشنهادات لازم براي كنترل بازار و واردات را به وزارت جهاد كشاورزي اعلام كرده تا پس از تصويب به كميسيون ماده يك به منظور افزايش تعرفه واردات ميگو ارسال شود. يكسري هماهنگي هاي برون سازماني براي ارتقاء موانع فني و سطح بهداشت و سلامت محصول انجام خواهد شد. تلاش مي كنيم با ايجاد ممانعتهاي فني و يكسري مقابله هاي خاص از ورود اين محصول به كشور جلوگيري شود به اين ترتيب به توليد داخلي كمك خواهد شد.